Kunst, ego en nondualiteit

Interview met Wim Pijbes

In de video vertelt Wim Pijbes, kunstkenner & museum-directeur, over zijn beleving van een werk dat hem raakte. Vervolgens kun je zien wat hij daarmee 'doet' en hoe de oorspronkelijke ervaring verdwijnt in gedachten-constructen, die hun grond hebben in kennis over kunst, over de psyché van het model en wat mij betreft ook over hoe Pijbes zichzelf ziet ten opzichte van het model. Een ontluisterende video.

Daarin overigens niets ten nadele van Wim Pijbes, die ik zeer waardeer.

Wat is kunst en hoe verhoudt kunst, kunstbeleving, zich tot dualiteit en nondualiteit. Het eerste deel van de vraag is al zo vaak gesteld en wie denkt dat hij het weet is onwetend. Daar schuilt een geweldige waarheid in.

Wie het weet is onwetend… je kan er twee 'kanten' mee op.

Duaal, manifest

Wie denkt het te weten in termen van definities, ideeën, concepten en betogen is onwetend omdat er nimmer een eenduidig antwoord op het niveau van kennen gegeven kan worden.

Nonduaal, vormloos

Wie ziet dat kunst beleven, geen kennis veronderstelt. Wie ziet dat kunst een proces, een gebeurtenis in een moment is en ervaart dat kunst zich manifesteert in de waarnemer, zal zich niet bezighouden met interpreteren en duiden. Daar is ook geen weten.

Het domein van het ego

Terwijl kunst ons in de 'kern' kan raken, we er één mee kunnen zijn, zetten we het immer op afstand en gaan ermee aan de slag. (beter omschreven, maar minder toegankelijk: we creëren afstand tussen het waargenomene en de waarnemer)
We hebben kunst tot een arbitrair gebied gemaakt. Er wordt wat afgepraat en geïnterpreteerd over kunst. En natuurlijk wordt er ook veel kunst gemaakt die niet vanuit een natuurlijke staat ontspruit, maar echt verzonnen wordt, zo van 'wat zullen we nu eens verzinnen, dat mogelijk verkoopt'.

Ambacht

Daarnaast – ja ik kan het niet anders zien – is er ook veel dat we kunst noemen maar in feite ambacht is.