Intimiteit en lichaamsbewustzijn

Social distance maakt duidelijk hoe belangrijk fysiek contact voor ons is. We hebben het over huidhonger als oer behoefte. Terecht want intimiteit en lichaamsbewustzijn vormen het fundament van een gezond mens. Lichaamsbewustzijn is niet iets dat een kind bewust leert, het is er gewoon. Het kan echter wel worden verstoort door ouders / verzorgers die hun eigen lichamelijkheid – en daarmee die van het kind – afwijzen. Hoe actiever dat gebeurt, hoe groter de schade.

Het belang van fysiek contact

Lichaamsbewuste mensen zijn meer aanraakbaar en trekken lichaamscontact aan, ze zijn daardoor mentaal weerbaarder en hebben een betere afweer tegen infectieziekten dan mensen die dit ontberen. Veel mensen hebben in hun jeugd flink ingeleverd op dit gebied. Door alsnog aandacht te besteden aan intimiteit en lichaamsbewustzijn kun je weer een beetje meer mens worden. Lichaamsbewustzijn kan worden geoefend, binnen een volstrekt veilige setting.

Het pallet van intimiteit

Intimiteit heeft in elke levensfase een andere vorm. Volwassenen die in de kracht van hun leven staan hebben de meest veelzijdige behoefte aan intimiteit. Denk aan lichamelijke, intellectuele, vriendschappelijke, sensuele, erotische en seksuele intimiteit. Binnen een partnerrelatie willen we het liefst al deze vormen combineren, het is de vraag of dit wel kan.

Onrealistische verwachtingen

We hebben sowieso onrealistische verwachtingen van ons liefdesnestje dat ook nog onder druk kan komen te staan door het stichten van een gezin. Er zijn dan veel ballen in de lucht te houden en voor je het weet dooft het liefdesvuur. Dan denken veel mensen dat een andere partner een oplossing is, dat is doorgaans een volgende illusie.

En ook buiten het gezinsleven en vaste relaties is de liefde pover. De liefde bedrijven is vaak seks hebben – voor veel mensen heeft erotiek weinig met intimiteit te maken. Men zit wel aan en in elkaar maar is niet echt bij elkaar. Iemand verzucht: ik wil intimiteit en krijg seks.

We hebben het niet geleerd

Intimiteit en passie zijn ons niet voorgeleefd zoals in sommige andere culturen wel het geval is. Het culturele regelsysteem dat, onder invloed van de christelijke moraal ons gedrag voorschrijft, staat nog steeds vijandig tegenover het lichaam en lichamelijkheid doordat het gelijkgesteld is aan seksualiteit dat nog steeds afgewezen wordt door die zelfde moraal. Wat dat betreft gaan we de verkeerde kant op. Jongeren worden weer preutser en tegelijkertijd is de samenleving geseksualiseerd, mede door de beeldcultuur van deze tijd. Alles moet sexy zijn en jeugdigheid uitstralen. Aangedreven door de porno-industrie is de seksuele praktijk vooral technoseks. We hebben ons lichaam gereduceerd tot speelbal van de lust. Lust is geen probleem, maar lust als enige vorm van lichamelijk contact schept bestaansarmoede.

Door deze verwrongen beeldvorming rond seksualiteit hebben generaties vaders en moeders hun kinderen geen gezonde lichamelijkheid en intimiteit voorgeleefd. Er is dus niet alleen een splitsing lichaam en geest, ook onze seksualiteit is ontkoppeld en daarmee gedegradeerd tot het dempen van de drift. Het effect is dat élke aanraking wordt geseksualiseerd, zodat contact nog weer ingewikkeld wordt. Wat een gekkenhuis toch eigenlijk.

Dit proces is de afgelopen 30 jaar in een stroomversnelling gekomen, met innerlijke en emotionele eenzaamheid tot gevolg. Rationele onlichamelijke mensen worden niet geboren, ze worden gemaakt. De innerlijke splitsing die daardoor ontstaat brengt ons eeuwige verlangen voort, het gevoel iets te missen, van leegte – de onrust die dat brengt gaan we dempen of verhullen met van alles. Van carrière maken tot spiritualiteit, van middelengebruik tot abstinentie, het zijn allemaal toedekkingen van tekorten.

Lichamelijke armoede = geestelijke armoede

Zo zit dat, er is in wezen geen scheiding tussen lichaam en geest. Een mens is een eenheid in voortdurende wisselwerking met de context, terwijl het die context zelf ook is. Deze werkelijkheid ontkennen we in alle toonaarden zodat we, goed beschouwd, een verzameling afgescheiden eenlingen zijn en in geestelijke armoede leven. De leegte die dit genereert dempen we met nog meer spullen, eten, middelen, zelfontwikkeling, spiritualiteit, enzovoort.

Lichaamsbewustzijn en afsplitsing

Hoe minder (of negatiever) een kind zich heeft leren verhouden tot zijn lichaam, hoe meer het zich daarvan afsplitst. Er is dan geen intimiteit aangeleerd in gezonde vanzelfsprekend lichamelijke nabijheid van de ouders, of het is zelfs afgewezen. Wanneer later de hormonen beginnen op te spelen kan seksualiteit als louter lust en geilheid worden ervaren zonder enig lichaamsbewustzijn. De stimuli zijn dan vooral extern en orgasme-gericht. Afsplitsing gaat altijd gepaard met een laag zelfbeeld en moeilijkheden in relaties.

Heling via lichaamswerk

Lichaamswerk heelt een zonder woorden. Het heeft onmiddellijke invloed op je gemoedstoestand en werk versterkend op je weerbaarheid. Wanneer sprake is van innerlijke afsplitsing, is lichaamswerk de meest krachtige helingsvorm doordat het denken er niet tussenin staat. Lichaamswerk wordt vaak met een spirituele saus overgoten. Daar heeft het niets mee te maken.

Het is overigens een misverstand om te denken dat gesprekken voor de geest zijn en lichaamswerk voor het lichaam, beide benaderingen – mits goed toegepast – vormen een eenheid. De scheiding in lichaam en geest is kunstmatig, het is een in de cultuur ingebakken idee, waarbij lichaamsgericht ervaringsleren in therapiesetting, altijd met argwaan wordt bekeken.

Lichaamswerk hoe gering ook, kan al een wereld van verschil maken, mits het is ingebed in therapie waaraan een hulpvraag vooraf is gegaan. Zo niet dan verzandt het in vage oefeningen die kant nog wal raken en weerstand oproepen. Lichaamswerk leidt tot lichaamsbewustzijn en dat is de basis van ons bewust in dit leven aanwezig zijn.

De kern van de lichaamswerk is:

te worden aangeraakt zonder dat je verkrampt of zonder dat er een ingesleten op angst en moraliteit ingesleten reactie volgt, je gaat je vrijer voelen. Een spontane hand op je schouder van een kennis of collega doet je dan niet verstarren. De volgende stap is dat je gaat uitreiken en leert te genieten van die volstrekt normale gezonde lichamelijke spontaniteit.